Hoofdstuk 1

 

 

1. Een stevige opgave: zo lang mogelijk zelfstandig, ook bij dementie.

 

In de stad Groningen wonen ouderen met dementie doorgaans zelfstandig thuis. Alleen of met hun partner die meestal ook op leeftijd is. Ze krijgen ondersteuning van familie, buren, vrienden en als ze daarvoor geïndiceerd zijn kunnen ze vanuit de WMO gebruik maken van dagopvang of begeleiding op maat.

Uit de verhalen van mensen met dementie en hun mantelzorgers is op te maken dat de huidige (WMO)-voorzieningen niet direct aansluiten bij de behoefte aan informatie en ondersteuning die men bij beginnende geheugen- en gedragsproblemen ervaart. De informatie en ondersteuning die nodig is ligt vooral op het terrein van een veranderd toekomstperspectief, veranderde relatie, communicatie en de onzekerheden daarover. Verder is er behoefte aan informatie over en ondersteuning bij het vormen van een netwerk/vangnet. Voor de mensen met dementie kan de behoefte ook weer anders liggen dan voor hun partners, kinderen, mantelzorgers, buren enzovoort. (uit Anne-Mei The: Dagelijks leven met dementie - 2017. Thoeris Amsterdam) 

Door onvoldoende in te spelen op deze behoefte vallen mensen met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers tussen wal en schip. Met als gevolg overbelasting, een grotere kwetsbaarheid en mogelijk toename van het zorggebruik. Terwijl we dat in Groningen nou juist willen voorkomen – zie het Coalitie-akkoord 2019-2022: “De Gemeente Groningen bouwt verder aan een veerkrachtige samenleving waarin mensen naar elkaar omzien. Voor deze coalitie is leefkwaliteit het kernbegrip. Het is de kunst om deze – al hooggewaardeerde – leefkwaliteit op z’n minst op peil te houden. En beter nog: te zorgen dat nog meer mensen ervan profiteren. Onze samenleving is inclusief; we willen dat iedereen binnen onze gemeente de kans krijgt om mee te doen, zich gezien weet en zich thuis voelt”…….. “Om de zorg vanuit de medische invalshoek te verminderen, start in 2019 een viertal Gebiedsondersteunende Netwerken (GON). Het GON gaat in samenspel met bewoners, de WIJ teams en overige partners de bestaande sociale basis in het gebied versterken en uitbouwen. We houden de effecten in de gaten, we evalueren die en hebben oog voor kleinschalige initiatieven”……… “Mensen kunnen op eigen kracht en met behulp van hun netwerk van familie, vrienden en buren veel zelf oplossen. Mantelzorgers zijn van groot belang. We willen de mantelzorgers beter ondersteunen en af en toe ontlasten”…….. Zoveel mogelijk stad – en dorpsbewoners moeten in goede gezondheid oud worden. Dat neemt niet weg dat ouderen op den duur vaak extra zorg nodig hebben. Ook deze coalitie kiest voor maatwerk: beoordelen wat iemand nodig heeft, kijkend naar de leefwereld van mensen en niet naar de regelgeving”. De manier waarop dit georganiseerd zou moeten worden is op te maken uit de speerpunten van het coalitieakkoord 2019: De mens centraal, minder systeemwereld en meer leefwereld. > zie: Coalitieakkoord gemeente Groningen

 

1.1 De cijfers: steeds meer inwoners met dementie in de stad 

Het aantal mensen met dementie is de afgelopen jaren sterk gestegen en ook in de komende jaren zal hun aantal fors toenemen. Landelijk en ook in onze provincie en stad. Steeds meer mensen zullen daarom ondersteuning en zorg nodig hebben. Om iedereen de zorg te kunnen bieden die hij of zij nodig heeft én de zorg betaalbaar te houden streeft de Gemeente Groningen ernaar dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en zelf de regie hebben.

Dat is een stevige opgave als je kijkt naar de cijfers. > zie: bijlage 1 - Dementie en getallen

Naarmate de levensverwachting verder stijgt, zal het aantal bewoners met dementie toenemen.
Volgens het Sociaal Planbureau Groningen en Alzheimer Nederland zal het aantal inwoners met dementie in de stad Groningen tussen 2020 en 2040 bijna verdubbelen (van 2100 naar 4000).

 

 

 

Hoofdstuk 2

 

 

 

2. Odensehuis Groningen, voor mensen met dementie, naasten, vrijwilligers en stagiaires

 

2.1 Wat is het Odensehuis

Het Odensehuis is een laagdrempelige voorziening waar mensen met geheugenproblemen/dementie, hun naasten, vrijwilligers en stagiaires samenkomen.

Mensen met dementie en hun mantelzorgers kunnen er vijf dagen per week van 10.00-16.00 uur terecht voor activiteiten en contact. Er is geen indicatie nodig en er hoeven geen formulieren of zorgplannen ingevuld te worden. Er zijn zo weinig mogelijk regels. Het eigen risico van de zorgkosten hoeft niet te worden aangesproken.

Het biedt een omgeving waar iedereen zijn eigen ervaring inbrengt en kan delen met anderen. Leren van elkaar en het verkennen van mogelijkheden in een veilige omgeving met behoud van eigen regie, zijn belangrijke kernwaarden. In het Odensehuis staan gelijkwaardigheid, het (her)vinden van de eigen kracht, activering, ontplooiing, eigen regie, geborgenheid, zorgzaamheid en veiligheid centraal. Het Odensehuis maakt deel uit van het sociale leven van de mensen met dementie, hun mantelzorgers én de vrijwilligers. De winst: meer kwaliteit van leven en uitstel van het zorggebruik.
Daarmee onderscheidt het Odensehuis zich van koffieochtenden, Alzheimercafés, buurtkamers en andere laagdrempelige ontmoetingsplekken, die meer gericht zijn op voorlichting, een luisterend oor en lotgenotencontact. Het Odensehuis onderscheidt zich ook van de Groningse Ontmoetingscentra van Lentis-Dignis. Deze voorzieningen hebben een vergelijkbare doelstelling als het Odensehuis, maar zijn alleen toegankelijk voor mensen met dementie én een WMO-indicatie.

 

2.2 Historie 

Het Odensehuis Groningen ging in 2012 van start als burgerinitiatief en kreeg vanaf het prille begin de volle steun van Humanitas, Stiel, de MJD en tal van andere organisaties en zorgprofessionals. Aanleiding voor de oprichting in Groningen was de transitie van zorg naar de gemeenten. De naam Odensehuis is afgeleid van de Deense stad Odense, waar het initiatief voor zo'n inloopcentrum in 2001 is ontstaan. Naast Groningen zijn er in Nederland Odensehuizen gevestigd in o.a. Amsterdam, Utrecht, Vlissingen, Wageningen, IJmuiden en Assen. > zie voor het volledig overzicht: bijlage 6 - Overzicht Odensehuizen in Nederland

De gemeente had ten tijde van de oprichting nog geen uitgekristalliseerd beleid met betrekking tot het sociaal domein. Het burgerinitiatief kon rekenen op sympathie maar niet op structurele middelen. Wel hielp de gemeente de afgelopen jaren steeds met tijdelijke deel-financiering. Het streven van het Odensehuis was vanaf het begin om een algemene voorziening te willen zijn, uit de WMO gefinancierd. Waardoor alle energie en aandacht van de coördinator en vrijwilligers gericht kan zijn op de ondersteuning van en veiligheid voor de mensen met dementie en hun mantelzorgers, dus gericht op de inhoud.

Mede dankzij projectsubsidies van diverse fondsen, donaties en bescheiden eigen bijdragen van de deelnemers lukte het steeds net om weer een (half)jaar verder te kunnen. > zie: bijlage 13 > Eigen bijdrage

 

2.3 Pareltjes in de stad 

In 2017 werd duidelijk dat het Odensehuis Groningen zonder structurele gemeentelijke subsidie de deuren zou moeten sluiten. Maar in dat jaar vroeg de gemeentelijke projectgroep van het Innovatieatelier Vernieuwing Sociaal Domein 2017 het Odensehuis om de ondersteunende voorziening (verder) vorm te geven. In het voorjaar van 2018 heeft de gemeente het raadsvoorstel GON (= GebiedsOndersteunings Netwerk) aangenomen. Dit komt er op neer dat de stad wordt opgedeeld in vier delen. Per stadsdeel is er één hoofdaannemer die met de gecontracteerde onderaannemers verantwoordelijk is voor de zorg. Twee stadsdelen worden bediend door dezelfde hoofdaannemer. Zij moeten op de één of andere manier samenwerking met de WIJ-teams die bepalend zijn. Naast de inkoop via het GON zijn vijf particuliere initiatieven, de pareltjes, in de stad Groningen aangemerkt als algemene voorziening voor 2019 en 2020. Dit zijn, naast het Odensehuis, Stadsboerderij de Wiershoeck, Kringloop Plus, de Opstap en het Hamelhuis.

Het GON en de WIJ-teams zijn nog volop in ontwikkeling en hebben hun definitieve vorm nog niet gevonden. Dit geldt al helemaal voor de onderlinge afstemming en samenwerking. Binnen Het Programma van Ontwikkeling, Leertuin Pareltjes in de Stad, opgesteld door Frank Welp (contractmanager gemeente Groningen) en Jannie Dekker (beleidsmedewerker Gemeente Groningen) wordt verkend op welke wijze het Odensehuis zich verhoudt tot de ontwikkelingen binnen GON en de WIJ-teams.

De opstellers van het Programma zien voldoende overeenkomsten in de beweging die de “parels” maken om in gezamenlijkheid een zogenaamde leertuin te vormen, waarin gemeente en organisaties onderling van elkaar kunnen leren, bezien wat werkt en waarom, en gaan nadenken onder welke voorwaarden iedere algemene voorziening optimaal gefaciliteerd kan worden. > zie: bijlage 16 - Programma van Ontwikkeling, Leertuin Pareltjes in de Stad

Hoewel de toegevoegde waarde al wel is bewezen, is het aan het Odensehuis om deze in de komende jaren voldoende voor het voetlicht te brengen, zodat subsidiëring als algemene voorziening ook na 2020 gewaarborgd is.

2.4 Missie en visie Odensehuis

 

 

2.4.1 Missie

Het Odensehuis biedt een omgeving waar mensen met geheugenproblemen/dementie, hun naasten, vrijwilligers en stagiaires samen de dag op een fijne manier doorbrengen in gelijkwaardigheid. Ons motto is: ‘vergeet niet te leven’, dus is onze aanpak flexibel, spontaan en vrij. Daarbij leren we van elkaar.

 

2.4.2 Visie

Het Odensehuis is overdag een thuis voor mensen met dementie en hun naasten. Zij kunnen bij ons terecht zonder kosten, zonder indicatie en we houden ook geen zorgdossier bij. We zijn een initiatief ‘van burgers voor burgers’ en we bieden een omgeving waar iedereen zijn eigen ervaring inbrengt en kan delen met anderen.

 

Leren van elkaar en het verkennen van mogelijkheden met behoud van eigen regie, zijn belangrijke kernwaarden. De mensen met dementie ervaren veel steun aan elkaar. De partners en mantelzorgers vinden er steun voor hun vragen over de veranderende relatie en communicatie. Deze steun is er ook nog na opname of overlijden van de partner met dementie. De vrijwilligers brengen hun specifieke vaardigheden in om samen met de aanwezigen activiteiten uit te voeren. De stagiaires ontwikkelen nieuwe activiteiten voor de bezoekers en leren deze in praktijk te brengen onder leiding van een ervaren coördinator. Wanneer de vragen of behoeften van de bezoekers de kennis en ervaring van vrijwilligers te boven gaat zorgen wij voor deskundige ondersteuning op maat.

 

Wederkerigheid is een belangrijk element

 

In het Odensehuis gaat het om wederkerigheid: de mensen met dementie dragen bij aan de zorg voor elkaar, met hulp van de vrijwilligers die zij op hún beurt ook weer steun bieden. Iedereen is even waardevol, iedereen draagt bij. Samen met de vrijheid van komen en gaan, veiligheid en geborgenheid zijn dit in essentie de werkzame factoren die uniek zijn voor het Odensehuis. Samen zorgen ze voor een grote kwaliteit van leven voor de participanten én de vrijwilligers.

 

 

Ik kom regelmatig in een Odensehuis om interviews af te nemen en we organiseren er focusgroepen – groepsinterviews – met partners van mensen met dementie. In het inloophuis heerst een prettige, ongedwongen sfeer. Mensen drinken samen koffie en er worden activiteiten en uitstapjes georganiseerd. Ook zijn er praatgroepen voor zowel mensen met dementie als hun naasten.

Het leuke in het Odensehuis is dat er verschillende mensen komen en ook niet zichtbaar is wie ‘het’ heeft. Toen een partner van een man met alzheimer voor het eerst kwam, vroeg ze schuchter aan de man die naast haar zat in welke hoedanigheid hij hier was. “Ik ben dement”, zei de man. “En u?”.

(uit Anne-Mei The. Dagelijks leven met dementie. 2017. Thoeris Amsterdam))

 

2.5 Voor wie: mensen met dementie

Afhankelijk van de progressie van de dementie verandert de leefwereld. Activiteiten die tot voor kort nog tot het normale ritme behoorden zien er plotseling heel anders uit. Communicatie met de omgeving, zelfs met de eigen partner, verandert. Het vertrouwde voelt niet meer veilig. Patronen en tijdsbesef veranderen. Contacten krijgen een andere dimensie. Veranderingen hebben een enorme impact.

In het Odensehuis vinden de mensen met dementie steun bij elkaar. Ze krijgen support bij de activiteiten en er worden nieuwe interessegebieden verkend. Ze worden betrokken bij de dagelijkse gang van zaken, zoals het doen van boodschappen en het maken van de lunch. Op deze manier kan ook samen naar oplossingen gezocht worden voor problemen bij de dagelijkse activiteiten thuis. In de gedachtenkamers worden ervaringen uitgewisseld en praktische kennis gedeeld. Maar er vindt ook discussie plaats over actuele zaken, > zie: bijlage 10 - Overzicht activiteiten

Mensen worden naar het Odensehuis doorverwezen door onder andere het UMCG (Centrum Ouderengeneeskunde), Team 290, huisartsen, de WIJ-teams en casemanagers dementie van de verschillende thuiszorgorganisaties.

De participanten hebben heel verschillende achtergronden. Er is een hoogleraar maar ook iemand die uit armoede geen bed heeft om in te slapen. En iemand die lang in India woonde en in Groningen een praktijk voor alternatieve geneeswijzen had.

 

Bijvoorbeeld meneer A van 88 jaar.

Hij voetbalde in het eerste team van GVAV (tegenwoordig FC Groningen) en later bij Ajax. Hij woont alleen in een appartement vier hoog en heeft forse dementie. Maar hij is wars van bemoeizucht en instanties. Dankzij een hecht netwerk van familie, Buurtzorg en het Odensehuis kan hij zelfstandig blijven wonen. In zijn huis hangen camera’s, zodat zijn dochter kan zien hoe het met hem gaat, als hij thuis is. Buurtzorg helpt hem met wassen, aankleden en naar bed gaan. De taxi brengt hem naar het Odensehuis, op de dagen dat het Odensehuis open is. Hij neemt voor tussen de middag de warme maaltijd mee die zijn dochter heeft bereid. In het Odensehuis doet hij de dingen die hij leuk vindt. Als hij zin heeft doet hij mee aan de spelletjes en geheugenspelletjes en hij geniet erg van de boks-lessen en van swingen op muziek van Elvis Presley – beide vanuit de stoel. Hij is elke dag opnieuw weer ontzettend blij met het levensboek dat een stagiaire met hem heeft gemaakt, vol krantenartikelen over wedstrijden die hij speelde en familiefoto’s. Hij herinnert zich alles nog precies. De familie is het er over eens: als hij het Odensehuis niet had, zou hij niet zelfstandig kunnen wonen en in een dagopvang van een verpleeghuis zou hij verpieteren. 

 

Bijvoorbeeld meneer B van 56 jaar.

Hij werkt nog en heeft jonge kinderen. Alleen zijn baas en zijn vrouw weten dat hij Alzheimer heeft. Hij komt eens in de zoveel tijd naar het Odensehuis om te vertellen hoe het met hem is, lotgenoten te ontmoeten. En na afloop gaat hij gewoon met de eigen auto naar huis of naar het werk.

 

Ervaringen van een participant

Veel wordt geschreven over de Odensehuizen in algemene zin, echter weinig is bekend over hoe mensen de zorg die hier geboden wordt, nu zelf ervaren.

Dit verhaal gaat met name daarover. De auteur (76) bezoekt met een gemiddelde van 3 dagen per week al meer dan een jaar het Odensehuis Groningen. Hij is vasculair dement, wat wil zeggen dat de doorbloeding van zijn hersenen niet optimaal is. Dit als verschil met de meest voorkomende vorm van dementie: Alzheimer.

Laat ik er geen misverstand over laten bestaan: dementie, ook in zijn beginvorm, betekent totale ontluistering. Ook ik dacht er altijd over als een probleem bij sommige ouderen; je weet van het bestaan, maar je maakt je er zelf niet erg druk om want het treft je niet. Totdat je ouderdomsvergeetachtigheid wel erg grote vormen aanneemt en je dat laat onderzoeken zoals in mijn geval, met deze fatale diagnose. Fataal, want er bestaat geen remedie voor dementie.

Ontluistering is het gevolg; de luister of de lust van het leven die je tot dan toe had, verbleekt en wordt gereduceerd tot --- nul? Nee, niet helemaal tot nul want dan is er het Odensehuis. Een nodige, broodnodige voorziening, al zou het alleen al zijn omdat er geen andere voorzieningen op dit gebied zijn. Nodig ook omdat de nood, als je dement wordt, letterlijk hoog is. Want waar elders kun je terecht als je nog niet verpleeg-behoeftig bent? Inderdaad: nergens. De Odensehuizen met hun laagdrempeligheid en geen noodzaak tot indicatie vormen dan een warme handschoen rond een rotziekte.

Het maatschappelijk nut is hiervoor al enigszins aangetoond. Als ik het wat zwart-wit mag benoemen: het houdt mensen met dementie letterlijk van de straat. En dat bovendien op een uiterst menselijke wijze waardoor ook ik door het lotgenotencontact het gevoel kreeg er niet alleen voor te staan. Daar komt bij de onovertroffen hulp, benadering en sociale bewogenheid die je als participant dagelijks ervaart van de vrijwilligers en de professionele leiding. Chapeau! Ik neem met veel dank mijn niet aanwezig hoedje voor jullie af. Zijn ze tot slot noodzakelijk, de Odensehuizen?

Als men ze wil zien in termen van minder noodzaak tot opname in een (veel duurder) verpleeghuis, dan zeker. Landelijk onderzoek heeft aangetoond, dat een eventuele verpleeghuisopname tenminste met een jaar wordt uitgesteld.

Samengevatte ervaring van deze participant: Het Odensehuis Groningen: als het niet bestond, had ik het uitgevonden!

 

Vanaf dag 1 heb ik mij welkom gevoeld. Een hele warme liefdevolle sfeer met veel plezier samen, leuke activiteiten waar ik graag aan meedoe! Wat ik het belangrijkste vind is dat iedereen zichzelf kan zijn en dat ook is!

2.6 Voor wie: partners/naasten van de mensen met dementie

Ook voor de partners/naasten geldt dat de leefwereld verandert. Dit geldt zowel voor degene die de gehele dag doorbrengt met een partner met dementie, maar zeker ook voor degene die nog werkt en de partner met dementie delen van de dag alleen thuis achterlaat. Die zorg is moeilijk voor te stellen door en te delen met mensen die niet in een dergelijke situatie verkeren.

Alzheimer Nederland stelt dat één op de 8 mantelzorgers van mensen met dementie zich zeer zwaar belast of overbelast voelt. 52% voelt zich tamelijk belast tot overbelast. > zie: bijlage 4 - Partner, Naaste, Mantelzorger

Voor de partners van mensen met dementie is het een geruststellende gedachte dat hun partner in het Odensehuis een deel van de week in een veilige omgeving verkeert, dat er aandacht voor hem/haar is en dat hij/zij zich daar prettig en gezien voelt.

Maar de partners en naasten zelf vinden er ook een belangstellend oor voor hun vragen over de veranderende relatie, communicatie en dagelijkse problemen. In gespreks-/ondersteuningsgroepen worden ervaringen hierover uitgewisseld.

De partners en naasten stuiten vaak op onbegrip van kinderen of omgeving voor de keuzes die ze maken. Het maakt nog al een verschil of je af en toe op bezoek komt of dat je alle dagdelen samen doorbrengt. Het beeld dat kinderen van hun ouder met dementie hebben komt vaak niet overeen met de ervaringen die de partner heeft. Ook deze problemen in het verschil in beleving komen aan de orde tijdens de gespreks-/ondersteuningsgroepen. Ook na een opname of overlijden van een participant met dementie ervaren de partners/naasten de meerwaarde van een dergelijke gespreksgroep en blijven vaak nog een tijdje deelnemen.

 

Mijn man heeft het prima en gezellig op het Odensehuis. Voor mij als echtgenote een enorme verlichting. 3 dagen zonder gedoe en rust voor mijzelf (Naaste).

 

2.7 Voor wie: vrijwilligers

Het Odensehuis drijft op de inzet van vrijwilligers. Ongeveer 30 vrijwilligers zorgen voor de veilige omgeving waarin uitwisseling van ervaringen en het doen van activiteiten mogelijk zijn. Ieder brengt zijn eigen ervaring en kennis in om de mensen met dementie en hun mantelzorgers bij hun activiteiten en informatiebehoefte te ondersteunen. Per dagdeel zijn er minimaal twee vrijwilligers aanwezig om ondersteuning te bieden.
Andersom biedt het Odensehuis 30 burgers van Groningen een zinvolle dagbesteding. Er zijn vrijwilligers met een afstand tot de arbeidsmarkt die op deze manier weer meedoen in teamverband.

Ze hebben met elkaar gemeen dat ze graag willen deelnemen aan de samenleving. Door ziekte of een beperking is betaald werk voor een groot aantal niet mogelijk. De vrijwilligers hebben verder met elkaar gemeen dat ze zelf voor het Odensehuis hebben gekozen en veel affiniteit voelen met de mensen met dementie. Ze vormen een hechte groep en tonen veel verantwoordelijkheid voor het welslagen van het Odensehuis.

Het aantal aanmeldingen om vrijwilligerswerk te doen is groot, en er is amper verloop. Dat laat zien dat het vrijwilligerswerk veel meerwaarde geeft. Vrijwilligers worden o.a. via het WIJ team voorgedragen/aangemeld. Net als de participanten is de groep vrijwilligers zeer divers: een kapper, verpleegkundige, ICT-programmeur. Maar er zijn ook vrijwilligers waarvan een partner of ouder met dementie is overleden en die zelf, als naaste, goede ervaringen met het Odensehuis hebben.

Samen met Humanitas is een profiel voor vrijwilligers voor het Odensehuis opgesteld. > zie: bijlage 7 - Profiel van een Vrijwilliger in het Odensehuis Groningen

Conform het beleidsplan Vrijwilligers-beleid Odensehuis Groningen vindt er een gesprek tussen coördinator en vrijwilliger plaats. Tijdens dit gesprek wordt veel aandacht besteed aan de specifieke aspecten die van belang zijn om als vrijwilliger ondersteuning te kunnen bieden.

Alle vrijwilligers overleggen een Verklaring Omtrent Gedrag en volgen een scholing van Humanitas waarin het omgaan en de communicatie met mensen met dementie en hun mantelzorgers centraal staat.

 

Het is heel belangrijk voor de mensen die er komen, een grote familie. Je laat de mensen in hun waarde. Ben er nu als vrijwilliger. Ik vind het fijn dat ik wat kan betekenen voor hun. Ben hier zelf met mijn man geweest die er helaas niet meer is, dus ik spreek uit ervaring (vrijwilliger/naaste).

 

De essentie voor mij is:

  • Vrijheid voor de mensen

  • Sleutels zijn niet aanwezig, alles open

  • Het lijkt of we een gezin zijn, allemaal gelijk

  • Altijd gezellig met gesprekken

  • Allerlei spellen, verven, wandelen en muziek

  • Gedachtenkamer, wat gaat er in je om?

(Vrijwilliger)

 

2.8 Voor wie: participatiebanen

Het Odensehuis heeft sinds 1 januari 2019 ruimte voor 2 participatiebanen. Een participatiebaan is een re-ïntegratie-traject voor mensen met een uitkering met het doel actief te worden en de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen. Dit gebeurt door personen werkervaring op te laten doen met behoud van een uitkering. De kleinschalige setting van het Odensehuis is een uitstekende plek voor mensen met affiniteit voor mensen met dementie en hun naasten. De coördinator van het Odensehuis biedt de deelnemers aan de participatiebanen zowel werkinhoudelijke als persoonlijke begeleiding om de zelfredzaamheid en de ontwikkelingsmogelijkheden te vergroten. > zie: bijlage 7a: - Participatiebanen
In het eerste half jaar van 2019 hebben zich twee deelnemers voor deze participatiebanen gemeld.
De eisen die gesteld worden aan de deelnemers aan de participatiebanen zijn vergelijkbaar met de eisen die aan de vrijwilligers worden gesteld. > zie: bijlage 7 - Profiel vrijwilligers

2.9 Voor wie: stagiaires

Studenten krijgen binnen het Odensehuis een unieke mogelijkheid om kennis te maken met de medemens met dementie. Door activiteiten voor de bezoekers te ontwikkelen en ze samen met hen uit te voeren krijgen ze op een heel natuurlijk wijze inzicht in de mogelijkheden en onmogelijkheden van de ouderen met dementie en hun mantelzorgers.

De stagiaires volgen heel verschillende opleidingen: het Alfa-college, ROC Menso Alting, Prins Claus Conservatorium, Academie Minerva, het Noorderpoortcollege en Hanzehogeschool. Door de verschillende opleidingen is hun inbreng in de activiteiten en in de begeleiding ook heel divers.

Ook met de stagiaires vindt er een gesprek plaats waarin de specifieke aspecten die gelden voor het Odensehuis aan de orde komen.

De coördinator draagt er zorg voor dat de stagiaires een goede opleidingsplek hebben waar ze hun studiedoelen kunnen halen. Maar zij ervaart ook de meerwaarde van de jongeren binnen het Odensehuis. De samenwerking tussen de jongeren en de ouderen levert voor beide waardevolle momenten op. De stagiaires waarderen hun opleidingsplaats ook heel positief. De coördinator is in 2018 door de studenten van het Alfacollege voorgedragen als beste praktijkcoördinator en heeft de award ook gewonnen.

Soms zie je de stagiaires ook terug als vrijwilliger. > zie: bijlage 7b - Stagiaire

 

In het Odensehuis proberen we voor alle mensen die hier komen te zorgen voor een leuke dag. Per dag en per persoon verschilt het dan ook wat te doen. Het is ook mogelijk dat iemand iets van huis meeneemt om hier te doen (stagiair).

 

Ik vind het Odensehuis een mooie en bijzondere plek omdat mensen met dementie hier kunnen komen voor gezelligheid, hulp en steun en zich hier veilig kunnen voelen (stagiair).

 

Het Odensehuis geeft me een fijn gevoel omdat de sfeer hier altijd goed is en ik ontzettend goed met de doelgroep heb leren werken (HBO-stagiaire).

 

Het wederzijdse vertrouwen tussen vrijwilliger en deelnemer. De kans om wat van elkaar te leren en een veilige plek te bieden waar oprecht geluisterd wordt (stagiair).

 

 

 

Hoofdstuk 3 

 

 

 

3. Randvoorwaarden: Coördinator, geschikte huisvesting, PR en netwerk

 

Hoewel het Odensehuis als credo heeft “Burgers voor Burgers” en vooral op de inzet van vrijwilligers drijft, vraagt het welslagen van zo’n laagdrempelige voorziening om een aantal essentiële voorwaarden. De belangrijkste is een fulltime professionele coördinator.

Daarnaast is een geschikte ruimte noodzakelijk, waar de activiteiten worden uitgevoerd, ongestoord in groepen kan worden gesproken en gezamenlijk een lunch kan worden gebruikt.
Dit zijn tevens de belangrijkste posten van de begroting van deze relatief goedkope voorziening.

Verder is er aandacht voor de bekendheid en herkenbaarheid voor hen die gebruik willen maken van het Odensehuis.

3.1 Professionele coördinator

Voor een organisatie die voor een groot deel op vrijwilligers drijft is een professionele coördinator van groot belang. De coördinator is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken en uitvoering van het (financieel) beleid.

Zij zorgt er voor dat het Odensehuis een veilige en prettige plek is voor alle participanten (mensen met dementie, mantelzorgers, vrijwilligers en stagiaires). Verder zorgt de coördinator voor een passend programma voor de verschillende participanten, voor geschikte vrijwilligers, voor adequate stagebegeleiding en een goed ondersteunend netwerk. Ook zorgt ze ervoor dat het Odensehuis onder de aandacht blijft bij potentiële participanten, verwijzers en sponsoren en daarmee voor de continuïteit van de voorziening.
Door de (complexe en veelomvattende) aard van de aandoening dementie bestaat er bij betrokkenen (zorgverleners en naasten) behoefte aan overleg en afstemming. Voor veel direct betrokkenen vormt de coördinator een belangrijke schakel. Door de activiteiten en gesprekken in het Odensehuis heeft zij een goed beeld van de mensen met dementie (en hun naasten). Dit maakt dat niet alleen de vrijwilligers maar ook andere betrokken professionals graag gebruik maken van haar visie. Andersom maakt de coördinator ook graag gebruik van de specialistische kennis en ervaring van anderen, op het gebied van dementie. Overleg met derden vindt altijd alleen op cliëntniveau plaats en alleen samen met of na toestemming van de participant (en/of naaste).

Omdat de mensen met dementie die het Odensehuis bezoeken, zelf niet meer de consequenties van eigen handelen kunnen overzien, hebben de vrijwilligers, maar vooral ook de coördinator, een belangrijke rol om de bezoekers te ondersteunen.

Om goed in te kunnen spelen op de soms snel veranderende omstandigheden, om een adequate gesprekspartner voor naasten en betrokken hulpverleners te kunnen zijn en om de vrijwilligers te kunnen ondersteunen in moeilijke situaties, is een professionele coördinator een vereiste.

 

Kwetsbaarheid

Er dient dagelijks een coördinator beschikbaar te zijn. Het Odensehuis Groningen heeft momenteel één professionele coördinator voor 4 dagen in de week. Voor één dag in de week is vervanging geregeld. Dit is een kwetsbare situatie. Daarom zullen in de nabije toekomst de mogelijkheden voor professionele vervanging verkend worden. Hierbij wordt gedacht aan samenwerking met andere Odensehuizen of aan een pool van vervangers voor de noordelijke Odensehuizen. Zolang in het noorden nog maar weinig Odensehuizen actief zijn, zal in overleg met de coördinator Netwerk Dementie Groningen, naar andere oplossingen worden gezocht.
Wel dient te worden aangetekend dat er weinig professionele krachten zijn die ervaring hebben met het coördineren van Odensehuizen. > zie:
bijlage 8 - Taken en profiel coördinator

3.2 Bestuur en Adviesraad

Stichting Odensehuis Groningen wordt bestuurd door een bestuur, bestaande uit een door het bestuur te bepalen aantal van tenminste vijf en maximaal zeven personen. Het bestuur vertegenwoordigt de stichting. > zie: bijlage 9 - Bestuurder Odensehuis

De coördinator werkt in opdracht van het bestuur; het bestuur en de adviesraad zijn voor de coördinator beschikbaar voor ondersteuning. Het bestuur is verantwoordelijk voor de continuïteit van het Odensehuis. 

3.3 Netwerk

3.3.1 Samenwerkingspartners

De coördinator van het Odensehuis onderhoudt de contacten met samenwerkingspartners en voor de uitvoering van het beleid, relevante organisaties, zoals GON, WIJ-team, Team 290, thuiszorgorganisaties en UMC Groningen.

Het GON (Gebiedsondersteunend netwerk) en de WIJ-teams zijn onlangs gestart. Werkpro en Cosis zijn de zorgaannemers in de wijk waarin het Odensehuis gehuisvest is. Het WIJ-team bezoekt het Odensehuis tijdens de “WIJ-reizen”. De samenstelling van het WIJ-team wisselt nogal waardoor de bezoeken (nu nog) voornamelijk in het teken van (nadere) kennismaking staan. De expertise van het WIJ-team is voornamelijk gericht op jeugdzorg; er is momenteel nog weinig kennis van en ervaring met ouderenzorg en dementie. Gerichte verwijzingen door het WIJ-team vinden er momenteel (augustus 2019) nog niet plaats.

Met GON is de verkenning wat betreft samenwerking en inbedding ook nog in een pril stadium. Het Odensehuis heeft nog geen gelegenheid gehad om op basis van de huidige informatie een goed beeld te krijgen van de toekomstige samenwerkingsmogelijkheden.
Momenteel heeft het Odensehuis rechtstreeks contact met de Adviseur waar het de participatiebanen betreft.

Daarentegen is er veel meer en veel inhoudelijker overleg met Team 290 en thuiszorgorganisaties zoals onder anderen Buurtzorg en TSN. Regelmatig vindt er cliëntgebonden overleg plaats met de casemanagers van deze organisatie. In de overleggen staat altijd een specifieke cliënt centraal. Samen wordt nagegaan of het Odensehuis een geschikte (deel)oplossing voor de cliënt en/of zijn naaste is.

3.3.2 Netwerk Dementie Groningen

In december 2018 is de stichting Netwerk Dementie Groningen opgericht. Het Odensehuis is uitgenodigd om daarvan deel uit te maken. > Zie: www.dementiegroningen.nl
Het Netwerk Dementie Groningen (NDG) is een samenwerkingsverband van partijen die zich bezighouden met het verbeteren van dementiezorg in de provincie Groningen. Binnen het netwerk wordt voor mensen met dementie en hun naasten gezocht naar samenwerking en samenhang op het gebied van:

  • informatievoorziening,

  • vroeg signalering,

  • diagnostiek,

  • participatie, begeleiding, zorg en behandeling.

Het Netwerk streeft naar het verder versterken en verankeren van de dementieketen (lokaal en provinciaal), door alle betrokken partijen, zoals zorgaanbieders, gemeenten, welzijnsinstellingen, huisartsen en ziekenhuizen, met elkaar te verbinden.

Het Odensehuis onderhoudt contact met de netwerkcoördinator. 

3.3.3 Platform Odensehuizen

Odensehuis Groningen participeert in het landelijk platform Odensehuizen (https://odensehuizen.nl/). Het aantal Odensehuizen in Nederland vermeerdert snel. De coördinator wordt regelmatig gevraagd om haar kennis en ervaringen te delen met Odensehuizen in oprichting.

Vanuit het platform is het initiatief genomen om nieuwe Odensehuizen te ondersteunen bij de oprichting (adoptieprogramma). De coördinator van het Odensehuis Groningen zal de Odensehuizen in oprichting in Friesland, Groningen en Drenthe ondersteunen.

In 2018 is een landelijk coördinator aangesteld en is het plan opgevat dat de 5 oudste en meest ervaren Odensehuizen in Nederland hun werkwijze en visie vastleggen. De coördinator van het Odensehuis Groningen neemt hieraan deel.

Tijdens een bijeenkomst van de 5 coördinatoren zijn de kernwaarden van het Odensehuis vastgelegd. > zie: bijlage 5a - Kernwaarden opgesteld door coördinatoren Odensehuizen

De informatie kan gebruikt worden door andere Odensehuizen in oprichting. 

3.4 Eisen huisvesting

Het Odensehuis is gevestigd aan Molukkenstraat 200, in de Indische Buurt. In hetzelfde pand zijn ook Waardig Wonen en de Stichting Op Pad gevestigd. De ruimte wordt gehuurd van Woningcorporatie Lefier.

Een eigen rustige en goed toegankelijke ruimte is belangrijk voor de participanten en vrijwilligers van het Odensehuis. Voor de missie en visie van het Odensehuis is het van belang dat de ruimte geen onderdeel uitmaakt van een zorginstelling.

De ruimtes, inclusief de sanitaire voorzieningen, moeten goed toegankelijk zijn, ook voor rolstoelgebruikers en mensen met een gezichtsbeperking.
Verder zijn er verschillende ruimtes nodig voor:

  • uitvoeren van de activiteiten (muziek, dans, klankschalen, schilderen, enz)

  • gezamenlijke lunch

  • gespreksruimte

  • kantoortje/gespreksruimte voor de coördinator

  • opbergruimte voor de materialen. 

3.5 Publiciteit en herkenbaarheid

Mensen voor wie het Odensehuis een voorziening is die aansluit bij hun behoefte moeten het wel kunnen vinden. Er wordt daarom veel aandacht besteed aan de herkenbaarheid en publiciteit.

Uit de verzoeken om informatie is af te leiden dat het Odensehuis steeds meer bekendheid geniet.

 

3.5.1 Website

Informatie over het Odensehuis is te vinden op deze website: www.odensehuisgroningen.nl

Hierop wordt elke veertien dagen een nieuw overzicht met activiteiten geplaatst waar de participanten aan kunnen deelnemen.

 

3.5.2 Folders

Informatie over het Odensehuis is ook te vinden in een folder. De folder is bedoeld om zowel potentiële participanten als verwijzers te informeren over het Odensehuis. De huidige folder is in de tweede helft van 2019 geactualiseerd.

 

3.5.3. Publicaties

Regelmatig levert het Odensehuis een bijdrage aan publicaties en artikelen over de werkwijze en de ervaringen van participanten.

 

 

 

Hoofdstuk 4 

 

 

 

4. Participanten, de activiteiten en grenzen aan de mogelijkheden

 

De participanten van het Odensehuis zijn in te delen naar de mensen met dementie, hun naasten, vrijwilligers en stagiaires.

4.1 Aantal participanten

Het aantal mensen met dementie en hun naasten dat naar het Odensehuis Groningen komt en aan de activiteiten deelneemt, blijft groeien. Bij het Odensehuis zijn gemiddeld ongeveer 70 mensen met dementie bekend, die op de één of andere manier gebruik maken van de mogelijkheden van het Odensehuis. Enkele komen meerdere dagen per week terwijl anderen ervoor kiezen af en toe of voor een bepaalde activiteit of voor een kopje koffie en een praatje langs te komen.
Het aantal bezoeken bedroeg in 2018, afhankelijk van de dag in week, gemiddeld circa 15 mensen per dag met uitschieters naar boven de twintig. Daarmee is in het huidige pand aan de Molukkenstraat het maximum wel bereikt. Er is een vaste kern van participanten, die meerdere keren per week aan de activiteiten deelneemt. Het aantal bezoeken is in de loop der jaren sterk gestegen. Met uitzondering van de vrijdag geldt dit voor alle dagen van de week. > zie: bijlage 2 - Overzicht aantal Bezoekers

Dagelijks zijn er minimaal 2 vrijwilligers en stagiaires per dagdeel in het Odensehuis te vinden. Zij zijn volgens een rooster aanwezig.

 

4.2 De activiteiten en de eigen inbreng van de participanten

In het Odensehuis mag je zelf weten wanneer je komt, hoe lang je blijft en wat je doet. Alleen een uurtje samen wandelen of een hele dag blijven. Alles is mogelijk.

Het is maatwerk. Gelijkwaardigheid staat voorop, “samen met en voor elkaar”.

Alle participanten worden uitgenodigd om mee te denken over de werkwijze, het programma en de inhoud van de activiteiten. Regelmatig worden er ook overlegmomenten georganiseerd voor vrijwilligers en stagiaires en aparte overlegmomenten voor de mensen met dementie en hun naasten.

Uit deze overlegmomenten komen goede suggesties voor verbetering en mooie initiatieven voor nieuwe activiteiten naar voren, die opgenomen worden in het programma.

 

Steeds bekijken de mensen met dementie, mantelzorgers, vrijwilligers en stagiairs samen: is er nog wel behoefte aan deze activiteit? En voor welke nieuwe activiteiten is belangstelling? Veel participanten houden er niet van om passief te blijven. Ze willen graag dingen doen en nieuwe dingen leren. En dat kan, ondanks de dementie. Zo waren er participanten die wilden leren googlen. Er werden drie afgeschreven pc’s van een hospice overgebracht naar het Odensehuis en er was een vrijwilliger die de lessen verzorgde. Toen het groepje het in de vingers had en er geen andere gegadigden waren, stopten de lessen.

Andere participanten vonden het leuk om te leren schilderen. Vier stagiaires van Kunstacademie Minerva leerden de participanten om hun eigen portret te schilderen. Ze hangen aan de muur en zorgen dagelijks nog voor een trots gevoel.

Maatwerk betekent niet altijd dat de mensen met dementie het initiatief nemen. Als de vrijwilligers, naasten en coördinator signaleren dat iets niet lekker loopt, doen ze een voorstel om het anders aan te pakken.

Bijvoorbeeld in het geval van de gedachtenkamer, een moment dat alleen de mensen met dementie bij elkaar zitten om te vertellen wat hun dwars zit. Participanten die nog niet zo ver in hun ziekte zijn, willen vaak nog praten over politiek en vakantieplanning. Participanten met gevorderde dementie kunnen dat niet meer. Samen in één groep bleek niet te werken. Niet iedereen voelde zich gezien en gehoord. De coördinator stelde voor om de groep te splitsen. Er was enige weerstand maar de participanten waren bereid om het te proberen. Het blijkt een succes: iedereen vindt het fijn om even onder gelijkgestemden te zijn.

Populaire activiteiten van de afgelopen jaren zijn: schilderen van herinneringen (met medewerking van Academie Minerva), muziekmiddagen (met medewerking van het Prins Claus Conservatorium), het schrijven van gedichten, museumbezoek (o.a. aan het Groninger Museum en het Drents Museum, waarbij een speciaal programma voor mensen met geheugenverlies wordt ontwikkeld), de wekelijkse bosbouwmiddag in Wehe den Hoorn (onder supervisie van Staatsbosbeheer), de Gedachtenkamer, de ondersteuningsgroep voor partners en naasten (in samenwerking met Team290 en UMCG), wellness en themadagen (bv. Italiaanse dag).

Voor stagiaires en mensen met dementie en hun naasten is het schrijven van een levensverhaal niet alleen een heel prettige vorm om met elkaar in contact te komen, maar het levert ook een waardevol naslagwerk op.

Bijzonder aan het Odensehuis is dat er bij alle activiteiten over de ziekte en wat het met je doet, gepraat kan worden. Het hoeft niet. De mens en zijn/haar mogelijkheden staat centraal, niet de ziekte. Samen de dag op een fijne manier doorbrengen in gelijkwaardigheid, daar gaat het om.

 

4.3 Onderzoek naar de toegevoegde waarde van het Odensehuis

Regelmatig wordt de vraag gesteld of de toegevoegde waarde van het Odensehuis ook kan worden onderbouwd met cijfers of ervaringen. Er hebben al verschillende onderzoeken plaatsgevonden naar de meerwaarde.

Uit het onderzoek van Alzheimer Nederland uit 2013 blijkt dat mede door het aanbod van dagactiviteiten mensen met dementie in staat zijn om gemiddeld 7,5 jaar thuis te blijven wonen. Dagactiviteiten zijn van meerwaarde voor de persoon met dementie én de mantelzorgers. Het ondernemen van activiteiten, inclusief lichaamsbeweging, leidt tot vermindering van gedragsproblemen, angst en depressie. Voor mantelzorgers vormen die gedragsproblemen het grootste probleem om de zorg vol te houden.

(Bron: Alzheimer Nederland, 2013 Handreiking (dag)activiteiten bij dementie)

 

Volgens een onderzoek van Alzheimer Nederland in 2016 maken er relatief weinig mensen gebruik van het aanbod van dagactiviteiten vanuit verpleeghuizen, omdat het aanbod onvoldoende aansluit bij wensen en behoeften. Ook speelt mee dat de drempel hoog is om mee te doen als er alleen een vermoeden en geen diagnose is, en/of er nog geen acceptatie is bij de persoon met dementie en/of de naasten (BRON: Alzheimer Nederland. (2016). Cijfers en feiten over dementie.).

 

In 2017 kwam de Espria Academy met resultaten van onderzoek naar de doelgroepen met dementie die een dagactiviteitencentrum bezoeken en naar de waarde van variëteit in het aanbod. Dit onderzoek vond plaats bij het Odensehuis Groningen, Ontmoetingscentrum Paddepoel (Lentis) en verpleeghuis de Twaalf Hoven in Winsum. Uit het onderzoek blijkt dat met name ‘jongere’ ouderen vinden dat dagactiviteiten vanuit verpleeghuizen onvoldoende passen bij hoe zij willen leven. Bovendien staan structuren, regelgeving en procedures binnen de formele zorg op gespannen voet met de behoefte aan vrijheid van deze ouderen. Deze mensen bezoeken significant vaker een Odensehuis dan ‘traditionelere ouderen’. De laatste groep waardeert juist het houvast van structuren, regels en procedures in de formele zorg prettig. De etiketten ‘jonger’ en ‘traditioneel’ slaan niet zozeer op de kalenderleeftijd van mensen, maar op leefstijl en persoonlijkheidskenmerken (zie bijlage: Profiel van participanten).

Odensehuizen bedienen dus een andere groep dan de dagopvang van verpleeghuizen. De Odensehuisbezoekers waarderen vooral de vrijheid en de focus op inclusie, meedoen, erbij horen. In het Odensehuis is de scheiding tussen begeleiding (door vrijwilligers en stagiaires) en bezoekers minder duidelijk, er is geen indicatie nodig, en men mag komen en gaan wanneer men wil.

(Bron: Eissens, Meijer, Smoor, Hoving. Doelgroepen onderzoek naar mensen met dementie die een dagactiviteit bezoeken. Espria. Juni 2017)

 

  

 

Hoofdstuk 5

  

 

 

5. Odensehuis op weg naar een algemene voorziening

 

Om de laagdrempelige ondersteuning te kunnen bieden, wil het Odensehuis een algemene voorziening worden/zijn en blijven. > zie: bijlage 12 - Algemene Voorziening

 

Toegankelijk voor iedereen, voor mensen met en zonder beperkingen, en niet op afspraak maar zo vaak als mensen maar willen. Voor bezoek aan een algemene ondersteunende voorziening hebben mensen geen toestemming van de gemeente nodig, geen doorverwijzing van een instantie, geen indicatie, verwijzing of beschikking. De hele reis langs indicaties en toekenningen wordt overgeslagen. Iedereen die wil participeren of een steentje wil bijdragen kan zelf bij deze organisatie aankloppen. Dat geldt zowel voor mensen met dementie, hun naasten, vrijwilligers, mensen op zoek naar een participatiebaan, stagiaires en sponsoren.
Kortom, een algemene voorziening stelt mensen in staat om (ondanks hun beperkingen) zelfredzaam en zelfstandig te zijn en mee te blijven doen (participatie). Daarmee sluit een algemene voorziening naadloos aan bij de filosofie en uitgangspunten van het Odensehuis Groningen.

 

5.1 Leertuin

De Gemeente Groningen heeft het Odensehuis als één van de parels van Groningen aangemerkt en financiert het Odensehuis in 2019 en 2020 als algemene voorziening. Dit biedt het Odensehuis de tijd om zich verder als algemene voorziening te ontwikkelen, verder in beeld te brengen wat de toegevoegde waarde is en te onderzoeken hoe het zich verhoudt tot het Gebiedsondersteuningsnetwerk (GON) en de WIJ teams. (Voor deze notitie is gebruik gemaakt van het Programma van Ontwikkeling, Leertuin Pareltjes in de Stad, versie 2.0. opgesteld door Frank Welp en Jannie Dekker).  

De gemeente stelt in het Programma van Ontwikkeling voor om een leertuin in te richten, waarin de organisaties die de parels vormen een aantal keren per jaar bijeenkomen om informatie uit te wisselen en om de ontwikkelingen in eigen huis en in de omgeving (GON, WIJ, Gebiedsteams) te volgen (zie: bijlage 16 - Programma van ontwikkeling. Leertuin pareltjes in de stad).

Daarnaast wil de gemeente een aantal dingen in kaart brengen om in 2020 conclusies te kunnen trekken ten aanzien van de financiering van deze parels.

 

Nadere afspraken over de leertuin zullen in gezamenlijkheid met de andere organisaties worden gemaakt. (bron: Programma van Ontwikkeling. Leertuin Pareltjes in de Stad. Versie 2.0) 

5.2 Onderzoek in 2019 en 2020

Het is niet eenvoudig om de meerwaarde van het Odensehuis met “harde” feiten aan te tonen. Maar wel is het mogelijk om op basis van de ervaringen van de participanten (mensen met dementie, de mantelzorgers, de vrijwilligers, de stagiaires), de coördinator en de verwijzers een genuanceerde indruk te geven wat de impact ervan is.

Op verzoek van de gemeente Groningen (zie: bijlage 16 - Leertuin, paragraaf 3) zal het Odensehuis in 2019 en 2020 het volgende verder in kaart gaan brengen om in 2020 conclusies te kunnen trekken over: 

  • wat de werkzame factoren zijn van het Odensehuis (nb het zal aan de gemeente zijn om uit te werken wat de werkzame factoren per organisatie/parel, de gezamenlijke/overkoepelende overeenkomsten zijn);
  • welke betekenis mensen met dementie, mantelzorgers en vrijwilligers ervaren door actief te zijn binnen de organisatie
  • wat de praktijkervaringen in de samenwerking met WIJ en GON hebben opgeleverd
  • wat de minimale voorwaarden zijn voor de organisatie en de financiering van het Odensehuis.
  • wat meer in algemene zin een realistische kostprijs is voor een dergelijke voorziening (stel dat er behoefte aan meer is) en onder welke voorwaarden
  • of er grenzen zijn aan het mengen van doelgroepen en hoe daarmee om te gaan
  • of er inderdaad sprake is van minder administratieve lasten en financiële besparingen, door aan te geven welke administratieve lasten en kosten het Odensehuis heeft
  • welke aspecten een rol spelen bij het wel of niet realiseren van substitutie.

 

5.2.1 Werkzame factoren en betekenis voor de participanten

In het Odensehuis gaat het om wederkerigheid: de participanten dragen bij aan de zorg voor elkaar, met hulp van de vrijwilligers die zij op hún beurt ook weer steun bieden. Iedereen is even waardevol, iedereen draagt bij. Samen met de vrijheid van komen en gaan, veiligheid en geborgenheid zijn dit in essentie de werkzame factoren die uniek zijn voor het Odensehuis. Samen zorgen ze voor een grote kwaliteit van leven voor de participanten én de vrijwilligers.

 

Voor het Odensehuis is geen indicatie nodig en er wordt niet met zorgplannen gewerkt. Er is niet vastgelegd wanneer en hoe lang je aanwezig mag zijn. Dat bepaal je zelf. Je komt wanneer en hoe vaak je wilt.

 

Door het Odensehuis kunnen mensen waarschijnlijk langer thuis blijven wonen en worden daardoor de kosten van een duurdere voorziening bespaard. Ook de naasten van mensen met dementie maken gebruik van de laagdrempelige en goedkope ondersteuning door mensen met veel ervaring in de omgang met dementie. Ook door die steun kan het verblijf thuis verlengd worden.

 

Zo draagt het Odensehuis bij aan gemeentelijke doelstellingen zoals participatie van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, Healthy Ageing, en de insteek positieve gezondheid van het gezondheidsbeleid van de komende jaren van de gemeente Groningen.

 

In 2019 onderbouwden onderzoekers van Gezondheidswetenschappen (TGO) het bovenstaande door middel van storytelling (zie: bijlage 17 - Onderzoek TGO). 

 

5.2.2 Praktijkervaring in de samenwerking met WIJ en GON

Door kennisdeling over de filosofie en de eigen aanpak met de WIJ-teams en GON wil het Odensehuis Groningen bijdragen aan efficiency en kwaliteitsverbetering in de zorg, al is het zelf nadrukkelijk geen zorginstelling. Ervaringen in de samenwerking met WIJ en GON zijn er op dit moment nog weinig. (zie hoofdstuk 3 - paraaf 3.3.1: Samenwerkingpartners). De participanten van het Odensehuis zijn woonachtig in de stad Groningen en niet alleen in de omgeving van de Molukkenstraat. Hoewel het Odensehuis graag wil bijdragen aan de kwaliteitsverbetering, is samenwerking met buurt- of wijk-georiënteerde instellingen/organen complex. Momenteel zijn we nog zoekende naar van wie het initiatief voor samenwerking moet uitgaan en wie ondersteuning aan wie biedt. Het Odensehuis wil zo weinig mogelijk verzeild raken in “overleg om het overleg”. Uitgangspunt is: alleen overleg waarin participant van het Odensehuis centraal staat.

 

5.2.3 Minimale voorwaarden voor de organisatie

Zoals aangegeven hanteert het Odensehuis het credo “Burgers voor Burgers”. Het drijft vooral op de inzet van vrijwilligers. Het draait bij het welslagen van zo’n laagdrempelige voorziening om een aantal essentiële voorwaarden. De belangrijkste voorwaarde is een fulltime professionele coördinator. De onderbouwing hiervoor is te vinden in hoofdstuk 3: Professionele coördinator

Het aantal bezoekers per dagdeel varieert. Je weet nooit precies hoeveel er zullen komen. In de eerste helft van 2019 bezochten 6 tot 10 per dag(deel) mensen met dementie het Odensehuis. Om een veilige omgeving te garanderen, de mensen zo goed mogelijk persoonlijke aandacht te geven en een voldoende variatie in de activiteiten te bieden, zijn er naast de professionele coördinator ook minimaal 2 vrijwilligers nodig per dagdeel. > zie hoofdstuk 2.5: Mensen met dementie en: bijlage 2 - Bezoekersaantallen

De vrijwilligers worden ingeroosterd. Mochten er meer mensen met dementie komen dan heeft de coördinator de mogelijkheid om een extra vrijwilliger, die in de buurt woont, op te roepen. Bij het inroosteren wordt er rekening mee gehouden dat vrijwilligers en bezoekers elkaar ook leren kennen en er zo veel mogelijk van elkaars talenten gebruik gemaakt kan worden. > zie hoofdstuk 2.8  Vrijwilligers en 2.9 Participatie banen

De coördinator en de vrijwilligers zorgen voor een gevarieerd activiteitenprogramma, zodat er voor elk wat wils is. > zie: bijlage 10 - Activiteitenlijst

Een andere belangrijke voorwaarde voor het welslagen is een geschikte ruimte, waar de activiteiten worden uitgevoerd, ongestoord in groepen kan worden gesproken en gezamenlijk een lunch kan worden gebruikt. > zie hoofdstuk 3.4: Eisen huisvesting

De professionele coördinator en de huisvesting zijn de grootste posten op de begroting: >zie hoofdstuk 6: Financiën

 

 

5.2.4 Grenzen aan het Odensehuis
In het Odensehuis is veel mogelijk. Maar er zijn ook grenzen aan de mogelijkheden. Wanneer de veiligheid van de participanten, mantelzorgers of vrijwilligers in het geding is, wordt in overleg met de participant, mantelzorger en indien aanwezig casemanager naar een passende en veilige oplossing gezocht. Dit kan aan de orde zijn bij gedragsproblemen die een bedreiging vormen voor de participant of andere bezoekers. Bijvoorbeeld als één op één begeleiding noodzakelijk is of medisch ingrijpen (bijvoorbeeld met behulp van medicatie) gewenst is. Het geldt ook wanneer de verpleeg(-technische) zorg dusdanige vormen aanneemt dat deze niet meer op verantwoorde wijze uitgevoerd kan worden door de vrijwilligers. >zie: bijlage 11 - Veiligheid en Grenzen aan het Odensehuis

De complexe en soms snel veranderende situatie van de mensen met dementie vraagt veel van vrijwilligers en stagiaires. Van hen wordt verwacht dat ze kunnen mee bewegen met de verschillende stemmingen en adequate ondersteuning kunnen bieden. Dat is niet aan een ieder gegeven. De vrijwilligers en stagiaires worden daarop geselecteerd en ook geschoold. De coördinator draagt er zorg voor dat de samenwerking tussen de participanten (mensen met dementie, mantelzorgers, vrijwilligers en stagiaires) harmonieus verloopt.

 

5.2.5 Administratieve lasten

Het Odensehuis houdt de administratieve lasten zo beperkt mogelijk. Er worden geen dossiers aangelegd en zorgplannen opgesteld. Dagelijks wordt geregistreerd wie er aanwezig is. Verder wordt een kasboek bijgehouden. Minimaal twee keer per jaar wordt een financiële rapportage opgesteld. Elk jaar wordt afgesloten met een jaarverslag. 

 

 

 

Hoofdstuk 6

 

 

 

6 Financiën

 

 

6.1 Kosten Odensehuis

De uitgaven van het Odensehuis bestaan uit onderstaande punten:

 

 

6.1.1 Personele kosten

Loonkosten van de coördinator, kosten vervanging en waarneming, verzekeringen, reis- en overige kosten, inhuur personeel, cursussen en scholing.

 

6.1.2 Huisvestingskosten

Huur- en servicekosten Molukkenstraat 200, elektra, gas en water, inrichting en onderhoud, schoonmaakonderhoud, publiekrechtelijke heffingen.

 

6.1.3 Activiteiten

De kosten voor activiteiten: materiaal, vervoer, begeleiding, entree, consumptieve uitgaven, etc.

Dit is inclusief de dagelijkse lunch, koffie en thee (zie bijlage: Activiteiten)

 

6.1.4 Vrijwilligerskosten

Kosten voor: cursussen / scholing, presentjes, bijeenkomsten, vergoedingen

 

6.1.5 Overige algemene kosten

  • reparatie en onderhoud

  • kantoorbenodigdheden

  • telecommunicatie

  • drukwerk en porti

  • reis- en verblijf (niet personeel)

  • representatie

  • PR en marketing

contributies en abonnementen

  • financiële administratie en accountant

  • bankkosten

  • verzekeringen (bestuur en bedrijfsaansprakelijkheid)

  • kleine aanschaffingen

 

6.2 Inkomsten Odensehuis

De inkomsten van het Odensehuis bestaan uit onderstaande punten:

 

6.2.1 Subsidie Gemeente Groningen

 

6.2.2 Fondsen

zie: bijlage 14 - Fondsen en sponsoren

 

6.2.3 Overige subsidies, donaties en giften

 

 

6.2.4 Sponsoring

Het Odensehuis kent meerdere sponsoren die bepaalde activiteiten of materialen financieel mogelijk maken. 

> zie: bijlage 14 - Fondsen en sponsoren

 

6.2.5 Eigen bijdrage deelnemers

Het Odensehuis is een algemene voorziening waar iedereen welkom is. We staan voor een inclusieve samenleving, waarin iedereen mee kan doen. Het Odensehuis wil ook geen financiële drempels opwerpen, zodat echt iedereen kan deelnemen. Wel hanteert het Odensehuis een vrijwillige eigen bijdrage als tegemoetkoming in de kosten. > zie: bijlage 13 - Eigen bijdrage

 


 

Odensehuis Groningen

 

Molukkenstraat 200

 

9715 NZ Groningen

 

Contact: Marjolein Hoolsema

 

050 230 3252

 

06 4537 3932


 

 

© 2018-2020 | Odensehuis Groningen | All rights reserved